29 Μαρ 2014

Η επικοινωνία και οι μορφές της

Το φαινόμενο της επικοινωνίας μελετήθηκε τόσο από τις επιστήμες του ανθρώπου όσο και από τις φυσικές επιστήμες.  Το 1949 παρουσιάστηκε η μαθηματική θεωρία της επικοινωνίας των  Shannon  και Weaver  η οποία επηρέασε  τις  εξελίξεις στην τεχνολογία, όπως και  τις αντιλήψεις για την ανθρώπινη διάσταση της επικοινωνίας. Η επικοινωνία είναι  μια διεργασία ψυχοκοινωνική σ την οποία μπορούμε να διακρίνουμε τρείς διαστάσεις.  Η πρώτη αφορά την λειτουργία της επικοινωνίας σε σχέση με τον ίδιο τον εαυτό του ανθρώπου που επικοινωνεί , η δεύτερη αναφέρεται στην επικοινωνία η οποία στοχεύει στην ικανοποίηση των αναγκών του άλλου και η   τρίτη  αναφέρεται στη συνάντηση των προσώπων , στη μέθεξη και την κοινωνία μεταξύ τους.

Α. Η Αυτοκεντρική επικοινωνία
Η πρώτη μορφή μπορεί να χαρακτηριστεί ως αυτοκεντρική  μια και η λειτουργία της απευθύνεται πρωταρχικά στον ίδιο   τον εαυτό.  Απευθυνόμενος στον άλλο εμπλέκεται προσωπικά , συν- κινείται , βιώνει τα συναισθήματα του , καλύπτει τις ανάγκες τις επιθυμίες και τα ενδιαφέροντα ενώ παράλληλα απευθυνόμενος στον εαυτό του μέσω του λόγου και της σκέψης  διαμορφώνει και αναπτύσσει   τον ψυχικό του κόσμο. Η σχέση με τον εαυτό και η επικοινωνία  παρατηρείται σε δύο επίπεδα: Α)  Στο επίπεδο της εκπομπής , μέσα από τις διεργασίες έκφρασης και της σημασίας για το ίδιο το άτομο , και Β) στο επίπεδο της λήψης , μέσα από τις  διεργασίες αντίληψης του περιβάλλοντος και της σημασίας που αυτές έχουν για το φαινόμενο της επικοινωνίας.
Στο επίπεδο της  ενδοψυχικής επικοινωνίας και έκφρασης παρατηρούμε ότι  εξελίσσεται μια διεργασία εμβάθυνσης του εσωτερικού βιώματος, και παράλληλα  συντελείται η διαδικασία εσωτερίκευσης, ιδιοποίησης  και καλύτερης κατανόησης  των βιωμάτων και των αντίστοιχων παραστάσεων μέσω της έκφρασης τους.  Ο εγωκεντρικός λόγος δεν αποτελεί την έκφραση μιας  ανώριμης συμπεριφοράς η οποία εγκαταλείπεται από το παιδί,   καθώς περνά στην κοινωνικοποίηση της γλώσσας και της σκέψης , αλλά αποτελεί  ενδοψυχική λειτουργία που εξυπηρετεί τις ανάγκες του οργανισμού για κατανόηση και εμβάθυνση του βιώματος , της σκέψης ,  των συναισθημάτων και των συγκινήσεων.   Η επικοινωνία αυτή με τον ίδιο τον εαυτό επηρεάζεται τόσο από εξωτερικούς όσο και από εσωτερικούς παράγοντες . Οι εξωτερικοί  αφορούν τα δεδομένα του εξωτερικού χώρου τα οποία το υποκείμενο προσλαμβάνει δια των αισθήσεων ( χρώμα, διαστάσεις, κίνηση), ενώ οι εσωτερικοί αφορούν τη σωματική και ψυχολογική διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης. Οι οργανικές δυνατότητες και οι ανάγκες, οι επιθυμίες , τα ενδιαφέροντα ,  οι προσδοκίες και η κατάσταση της στιγμής διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο το υποκείμενο αισθάνεται  και επικοινωνεί με τον ίδιο του τον εαυτό.

Η δημιουργία του ψυχικού κόσμου και το φαινόμενο της επικοινωνίας

Η ανάπτυξη του ψυχικού κόσμου του ανθρώπου συντελείται μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον διαμέσου των εμπειριών και της επικοινωνίας τόσο με τον κόσμο των προσώπων όσο και με τον κόσμο των πραγμάτων. Ο άνθρωπος από τα πρώτα χρόνια της ζωής  διαμορφώνεται  όπως και διαμορφώνει το  ανθρώπινο και φυσικό περιβάλλον μέσα από το  βίωμα της συνάντησης  και της αλληλεπίδρασης με αυτό . Μέσα από αυτή τη συνάντηση διαμορφώνονται οι επιθυμίες , τα κίνητρα , τα ενδιαφέροντα, καθώς και η απόκτηση γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων που απαρτίζουν τον οργανισμό.  Η έννοια του εαυτού συγκροτείται γύρω από τις ψυχοσωματικές λειτουργίες και αφορά  την οργανική , βιολογική διάσταση όπως και την  ψυχική και πνευματική διάσταση. Αναφέρεται  δε , στις  κοινωνικές , γνωστικές ,  συναισθηματικές λειτουργίες και την συνείδηση  που αποκτά για αυτές το άτομο. Παράλληλα, αναφέρεται στις κοινωνικές διαστάσεις και λειτουργίες του εαυτού στα πλαίσια της συνάντησης με τον άλλο.  Η έννοια του εαυτού παραπέμπει στη διαμόρφωση του ψυχικού κόσμου , στους  κοινωνικούς ρόλους που αναλαμβάνει το άτομο, στην ατομική και κοινωνική ταυτότητα ,  και στην αναζήτηση της  ψυχοσωματικής ενότητας.