26 Φεβ 2017

                      
                Η Πολιτεία του Πλάτωνα ως υπόδειγμα για την οργάνωση μιας Θεραπευτικής Κοινότητας απεξάρτησης απο αλκοόλ και ναρκωτικά.

Εισαγωγή
Στην εργασία αυτή θα εξετάσουμε τις θέσεις του Πλάτων για τη Δικαιοσύνη και θα αναδείξουμε  τη σημασία της για την ίδρυση και διακυβέρνηση της πόλης. Μελετώντας τον πλατωνικό διάλογο Η Πολιτεία    θα εξετάσουμε τους λόγους δημιουργίας της πόλης, τα είδη των πόλεων και τον ρόλο τον οποίο επιτελούν οι κοινωνικές τάξεις που απαρτίζουν το σύνολο της. Στη συνέχεια θα αναφερθούμε στο λόγο για τον οποίο ο Πλάτων θεωρεί, ότι θα πρέπει οι φύλακες της πόλης να  εκπαιδεύονται με ιδιαίτερη επιμέλεια και θα αναφερθούμε στα ψυχολογικά χαρακτηριστικά και το είδος της αρετής  που θα πρέπει να κατέχουν,  προκειμένου να ανταπεξέλθουν στα καθήκοντα που ο ρόλος τους απαιτεί. Ακολούθως, θα μιλήσουμε για τα μέρη της ψυχής και θα διερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο  ορίζουν τα χαρακτηριστικά των τάξεων και διαμορφώνουν την αρετή της πόλης και του προσώπου.  Αφού ορίσουμε το τι είναι δικαιοσύνη για το άτομο και την πόλη σύμφωνα με τον Πλάτωνα θα υποστηρίξουμε ότι η  ατομική και κοινωνική έννοια της δικαιοσύνης συμπίπτουν, συμφωνώντας με τη θέση της J. Annas.  Τέλος, θα υποστηρίξουμε ότι η δικαιοσύνη, καθώς συνδέεται με τις αρετές της σοφίας, της ανδρείας, της σωφροσύνης καθιστά το άτομο ευδαίμων και ότι η ατομική ευτυχία, συναντά την συλλογική, καθώς από τις πράξεις των ανθρώπων απουσιάζει η αδικία, η οποία μειώνει τη δύναμη της πολιτείας αλλά και του ατόμου μέσω της σύγχυσης και της διχόνοιας.



 






Α.                           Η δημιουργία των κοινωνιών και τα είδη της πόλης

Ο Πλάτων  επιχειρώντας να απαντήσει στο ερώτημα «τι είναι δικαιοσύνη» ανατρέχει στις αρχές της ίδρυση των κοινωνιών. Θεωρεί  ότι η  κοινωνία των ανθρώπων δημιουργήθηκε προκειμένου να καλυφθούν οι  φυσικές, αισθητικές και πνευματικές ανάγκες των ανθρώπων που αποτελούν και το θεμέλιο λόγο ύπαρξης της πόλης.   Όπως ο ίδιος ο Πλάτων αναφέρει :  « Μια πολιτεία γεννιέται, νομίζω εγώ, επειδή κανείς μας δεν είναι αυτάρκης αλλά όλοι μας χρειαζόμαστε πολλά πράγματα. … Κι επειδή οι άνθρωποι χρειάζονται πολλά πράγματα, κι ο ένας παίρνει από μαζί του κάποιον για να καλύψει μια ανάγκη κι ο άλλος τον άλλο, … και τη συνοίκηση αυτή ονομάζουμε πόλη» [1]    Ο Πλάτων, περιγράφει  το πρώτο είδος πόλης, η οποία  δημιουργείται για να καλύψει τις φυσικές ανάγκες των πολιτών. Η τροφή, η στέγη , η ένδυση,  είναι οι ανάγκες που καθορίζουν τη δημιουργία της πόλης. Ο  καταμερισμός εργασίας που πραγματοποιείται σύμφωνα με τη φυσική κλίση του καθενός  επιτρέπει την εξειδίκευση, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ικανοποίηση των αναγκών με τρόπο παραγωγικότερο και αποτελεσματικότερο.[2] Η φυσική αυτή πόλη περιλαμβάνει στις τάξεις της τεχνίτες  και γεωργούς, ενώ επεκτείνοντας τις δραστηριότητες της για την πληρέστερη κάλυψη των αναγκών που προκύπτουν, δημιουργεί τους εμπόρους, τους ναυτικούς και τους εργάτες, οι οποίοι πουλούν την εργατικής τους  δύναμη για να ζήσουν.[3]     Η πόλη αυτή, παρουσιάζεται από τον Πλάτωνα ως μια πόλη, στην οποία οι άνθρωποι ζουν ευτυχισμένοι, με τρόπο  φυσικό μέχρι τα βαθιά τους γεράματα, και τη χαρακτηρίζει ως υγιή πόλη.  Ωστόσο, ο φιλόσοφος  αναρωτιέται σε  τι διαφέρει αυτή η πόλη από μια πόλη  «γουρουνιών», και  προχωρά στην περιγραφή της άλλης πόλης που ζει απολαμβάνοντας τις ηδονές και που προσομοιάζει περισσότερο σε μια ανθρώπινη πόλη.[4]  Με τον τρόπο αυτό η πόλη επεκτείνεται για να καλύψει τις αισθητικές και πολιτισμικές ανάγκες των ανθρώπων, οι οποίες προσδίδουν στην κοινότητα ένα άλλο  χαρακτήρα. Η επέκταση αυτή συμβάλλει στη δημιουργία νέων επαγγελμάτων  που επιφέρουν μεγαλύτερο καταμερισμό εργασίας,  αλλά και έναν τρόπο ζωής που χαρακτηρίζεται από την αναζήτηση της ηδονής.[5]   Η αναζήτηση της καλοπέρασης και της πολυτέλειας θα οδηγήσει την πόλη στην ανάγκη να εξαπλωθεί και να διεκδικήσει χώρο που  ανήκει σε άλλες πόλεις και οι οποίες, εξίσου κινούμενες από την πλεονεξία, διεκδικούν να κατέχουν υλικά αγαθά και πλούτο,  οδηγούμενες έτσι σε συγκρούσεις. Η αιτία πολέμου βρίσκεται στην πλεονεξία και την τάση για κυριαρχία.[6] Ωστόσο, ο Πλάτων θα διακρίνει από την κακή αυτή διακυβέρνηση μια νέα θεμελίωση της πόλης και ένα νέο είδος πόλης, την αγαθή πόλη. η  οποία εδράζεται  στη  δημιουργία θεσμών και νομοθεσίας και  αναφέρεται στη λατρεία των θεών και την αναζήτηση του Αγαθού. Η νομοθεσία που βασίζεται στις οδηγίες των θεών εξασφαλίζει την αρετή που συνίσταται στην κατάκτηση της σοφίας, της ανδρείας, της σωφροσύνης και της δικαιοσύνης.[7] Η μετοχή στο Αγαθό, κάνει την πόλη αγαθή,  καθώς σε αυτή επικρατεί η δικαιοσύνη, η οποία είναι η αρετή που αποτελεί τον συνεκτικό  κρίκο των επιμέρους  αρετών  και διασφαλίζει τον αγαθό βίο. Έτσι, στη συνέχεια του διαλόγου η αναζήτηση της δικαιοσύνης γίνεται με άλλη μεθοδολογία που στρέφει την προσοχή στην οντολογία και την αναζήτηση του Αγαθού που αποτυπώνεται στην θεωρία και την πράξη  της πολιτείας.


Β.  Οι τάξεις της πόλης και οι λειτουργίες τους 
  
 Όπως είδαμε, ο Πλάτων επιχειρώντας να ορίσει «τι είναι δικαιοσύνη», περιγράφει την ιδεατή πολιτεία. Υποστηρίζει ότι ο λόγος ύπαρξης της πόλης είναι η κάλυψη των αναγκών των ανθρώπων και ότι η πόλη δημιουργείται από τον καταμερισμό της εργασίας και στηρίζεται στο γεγονός ότι κάθε τάξη υλοποιεί το έργο για το οποίο προορίζεται.[8]. Η  ιδεατή πόλη που περιγράφει ο Πλάτωνας  απαρτίζεται από  τρείς τάξεις, οι οποίες φροντίζουν μέσα από την λειτουργία τους την κάλυψη των αναγκών της πόλης και την αρμονική συνύπαρξη των πολιτών.   Η τάξη των κυβερνητών, η τάξη των παραγωγών και η τάξη των φυλάκων.  Η είσοδος σε κάθε τάξη πραγματοποιείται σύμφωνα με τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά και τις φυσικές κλίσεις των ανθρώπων, οι οποίες ανιχνεύονται με την βοήθεια της πολιτείας και μέσω της παιδείας. Έτσι, οι κυβερνήτες που έχουν επωμισθεί το χρέος της διακυβέρνησης έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό την επικράτηση του λογιστικού μέρους της ψυχής, οι παραγωγοί  οι οποίοι παράγουν και διακινούν τα υλικά αγαθά το επιθυμητικό και οι φύλακες  που έχουν επιφορτιστεί με την προστασία της πόλης το θυμοειδές.[9]      Ο καταμερισμός αυτός των λειτουργιών εξασφαλίζει στη πόλη τη δικαιοσύνη καθώς ο καθένας ασχολείται με το έργο που προσιδιάζει στη φύση του. όπως και ο ίδιος ο Πλάτων αναφέρει: «…δικαιοσύνη : το να πράττει δηλαδή κανείς τα δικά του έργα…»[10]  
Η μετακίνηση από τη μια τάξη στην άλλη μπορεί να επιφέρει ζημιά στην πολιτεία και θεωρείται αδικία.  Έτσι, Ο διαχωρισμός των λειτουργιών των τάξεων που βασίζεται στις διαφορετικές ψυχικές λειτουργίες και εκφράζει την αρετή,  μπορεί να μεταφερθεί μέσα στα ίδια τα άτομα και απεικονίζει τα χαρακτηριστικά της ατομικής ψυχής που θα μελετήσουμε στη συνέχεια της εργασίας μας[11].

Γ.   Οι φύλακες και η σημασία της παιδείας

Ο Πλάτων θεωρεί ότι το έργο των φυλάκων είναι έργο «ύψιστης σημασίας» και ως εκ τούτου θα πρέπει να εκπαιδεύονται με τρόπο ώστε να είναι φιλικοί προς τους συμπολίτες τους και εχθρικοί απέναντι στους αντιπάλους τους.  Στο στίχο 375 θέτει τα ψυχολογικά και σωματικά  χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διαθέτουν οι φύλακες.   Οι φύλακες  θα πρέπει να συνδυάζουν  το  θάρρος με την σωματική ρώμη που τους  καθιστούν  ικανούς  να αντιμετωπίσουν  τους αντιπάλους. Αναφέρει : « …πρέπει να έχουν σπιρτάδα στην αίσθηση και ευκινησία ..και από την άλλη να είναι δυνατά , αν χρειαστεί να το τσακώσουν και να παλέψουν μαζί του» (375a). Και  συνεχίζει:    «και βέβαια να έχουν θάρρος, αν είναι να παλέψουν γερά…  ή μήπως δεν έχεις αντιληφθεί τι ακαταμάχητο και ακατανίκητο πράγμα είναι η ψυχή,… αδείλιαστο απέναντι στα πράγματα και ακατάβλητο;» (375b). [12]   Στη συνέχεια υποστηρίζει  ότι οι φύλακες  για να είναι αποτελεσματικοί,  στη φύση τους θα πρέπει να συνυπάρχουν και να συνδυάζονται η πραότητα  και η αγάπη για τη μάθηση, με την θυμοειδή φύση που θα του επιτρέπει να υπερασπίζεται την τιμή της πόλης. Αναφέρει: « …  ότι και στην ανθρώπινη σφαίρα για  να είναι κάποιος μειλίχιος απέναντι στους φίλους και τους γνωστούς θα πρέπει να έχει από τη φύση του αγάπη για τη γνώση…και να είναι και ψυχωμένος, γρήγορος, δυνατός.. Αλλά πως θα ανατραφούν και ποια παιδεία θα δώσουμε σε αυτούς;» (Στ. 376c).  Στη συνέχεια ο Πλάτων θα περιγράψει την παιδεία που θα πρέπει να λαμβάνουν οι φύλακες, ώστε να είναι ικανοί να επιτελέσουν την σημαντική τους λειτουργία για την ασφάλεια της πόλης ενώ παράλληλα θα είναι ικανοί να σέβονται τους νόμους της πόλης. Η ανδρεία  ως αρετή είναι χαρακτηριστικό των φυλάκων και καλλιεργείται μέσα από την παιδεία. Αναφέρει ο Πλάτων : «… μια διάσωση της πεποίθησης που μας έχει εμφυσήσει ο νόμος, διαμέσου της παιδείας, σχετικά με τα πράγματα πού προκαλούν φόβο: …αυτής της πεποίθησης εννοούσα το να την διαφυλάττει κανείς αλώβητη στις λύπες και στις χαρές, στις επιθυμίες και στους φόβους, και να μη τη βγάζει από την ψυχή του». (στ. 428d)Και τέλος αναφέρει: «…Μια τέτοια λογής δύναμη …εγώ την ονομάζω ανδρεία» (στ.430b)[13]   Η κατάκτηση της αρετής αυτής καθιστά τους φύλακες ικανούς να ηγούνται και να χειρίζονται τις υποθέσεις της πόλης ενώ παράλληλα την προστατεύουν και αναδεικνύει τη σπουδαιότητα της παιδείας που θα πρέπει να λάβουν. [14]

Δ.  Τα μέρη της ψυχής, οι τάξεις και οι αρετές της πόλης

Σύμφωνα με τον Πλάτων  η λειτουργία της πόλης απεικονίζει την λειτουργία της ψυχής του ατόμου. Η σοφία, η ανδρεία, η σωφροσύνη και η δικαιοσύνη είναι αρετές που χαρακτηρίζουν την πόλη και τις επιμέρους λειτουργίες της, όπως χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο  και αναφέρονται στα διαφορετικά μέρη της ψυχής. Η ανθρώπινη ψυχή αποτελείται από το λογιστικό, το επιθυμητικό και το θυμοειδές. [15] Το λογιστικό αναφέρεται στο έλλογο τμήμα της ψυχής που γνωρίζει το καλό και το κακό και δια του λόγου κυβερνά τον άνθρωπο. Η αρετή του είναι η σοφία. Το επιθυμητικό αναφέρεται στις επιθυμίες που αναδύονται στη ψυχή και αφορούν είτε τις ανάγκες για επιβίωση είτε την αναζήτηση της ηδονής και της ευχαρίστησης.[16] Η αρετή του επιθυμητικού είναι  η σωφροσύνη,  που  αφορά τη δυνατότητα συγκράτησης των επιθυμιών,  με την ικανοποίηση αυτών που το λογιστικό κρίνει ως αγαθές και παράλληλα με  την  επικράτηση του καλύτερου μέρους της ψυχής έναντι του χειρότερου. Η σωφροσύνη συνδυάζει την ανδρεία και τη σοφία και παράγει αρμονία για το άτομο και την πόλη.  Το θυμοειδές αναφέρεται στο κομμάτι της ψυχής από το οποίο έρχεται το αίσθημα του θυμού μπροστά είτε στη ματαίωση της εκπλήρωσης κάποιας επιθυμίας είτε στην εσωτερική σύγκρουση που υπάρχει στο εσωτερικό του ανθρώπου ανάμεσα στο λογιστικό και το επιθυμητικό. [17]   Η δικαιοσύνη της ψυχής κατακτάται όταν το κάθε μέρος επιτελεί τη δική του λειτουργία χωρίς να εμποδίζει την λειτουργία των υπολοίπων. Η κατάσταση αυτή της ατομικής ψυχής είτε της συλλογικής, όπως εκφράζεται στην πόλη έχει υπαρξιακό και προσωπικό χαρακτήρα χωρίς να επηρεάζεται από τις εξωτερικές συνθήκες. Πρόκειται για την ομορφιά και την υγεία που προκύπτει από την θέαση του Αγαθού και την κατάκτηση της δικαιοσύνης[18] Ο Πλάτων, όπως έχουμε ήδη αναφέρει συνδέει τα χαρακτηριστικά του ατομικού ανθρώπου με τα δομικά στοιχεία της πόλης. Η πολιτεία σχηματίζεται και αποτελείται από τρείς τάξεις οι οποίες επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες και αναλαμβάνουν διαφορετικά καθήκοντα τα οποία αντιστοιχούν στις αρετές της κάθε μίας. Η αρετή των κυβερνητών  είναι η σοφία, των παραγωγών η σωφροσύνη και των φυλάκων η ανδρεία .Η αρετή και η δικαιοσύνη στην πολιτεία εξασφαλίζεται όταν κάθε τάξη επιτελεί με τον καλύτερο τρόπο το δικό της έργο. [19] 


Ε. Η δικαιοσύνη για το άτομο και την πόλη. Αμοιβαία συνύπαρξη


 Ο Πλάτων από την αρχή του έργου θέτει το ερώτημα για την δικαιοσύνη και αναζητά να ορίσει την πραγματικότητα της. Θέτει το ερώτημα σε σχέση με την αδικία και αναζητά την αλήθεια σε σχέση με την ωφέλεια της μιας ή της άλλης.  Θέτοντας τις μεθοδολογικές προϋποθέσεις ξεκινά την έρευνα από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο, αποφασίζοντας να μελετήσει πρώτα την έννοια της δικαιοσύνης στη πόλη και στη συνέχεια στον μεμονωμένο άτομο αναδεικνύοντας από την αρχή τον αδιαφοροποίητο χαρακτήρα τους.  Καταλήγει ότι η δικαιοσύνη  στη πολιτεία συνίσταται στο να κάνει ο καθένας αυτό το οποίο έχει φυσική κλίση διασφαλίζοντας την ενότητα και την δημιουργικότητα. Στο άτομο,  η δικαιοσύνη αφορά την ισορροπία ανάμεσα στα τρία μέρη της ψυχής, τα οποία εκτελώντας το καθένα τη δική του αποστολή εξασφαλίζουν την προσωπική ευδαιμονία.[20]  Έτσι, θα λέγαμε στο σημείο αυτό ότι στην πλατωνική πόλη υπάρχει μια ισορροπία ανάμεσα στο άτομο και την κοινότητα. Η τοποθέτηση του κάθε ανθρώπου στη θέση του ανάλογα με τις επιθυμίες και τις κλίσεις του, αναγνωρίζει εξίσου την σημασία και την αξία του προσώπου και της κοινότητας. Η κοινότητα αποκτά ίση σημασία  με την ελευθερία και την ισότητα, την αξιοκρατία και την ανάγκη κάλυψης των αναγκών των ανθρώπων  σε συλλογικό και ατομικό επίπεδο.  Η καθολική θέαση του ανθρώπου και της κοινωνίας, σύνδεση του αληθινού εαυτού με την κοινωνική συνύπαρξη, η αναγνώριση ότι οι άνθρωποι ζουν ενταγμένοι σε ομάδες  και δημιουργούν σχέσεις με οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, πολιτισμικό και θρησκευτικό περιεχόμενο αναγνωρίζει την ανάγκη για εφαρμογή της δικαιοσύνης σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Από αυτή την άποψη η θέση της  J. Annas για την παράλληλη αναζήτηση της δικαιοσύνης μας βρίσκει σύμφωνους,  καθώς θεωρούμε ότι η προσωπική ταυτότητα και η ηθική διαμόρφωση του ατόμου πραγματοποιούνται εντός των κοινοτήτων, στις οποίες μετέχουν ως δρώντα ιστορικά υποκείμενα.
      



Στ.    Η ευτυχία μπορεί να πραγματωθεί στη πλατωνική πόλη;

Κατά την άποψη μας η  οργάνωση της πόλης με τον τρόπο που προτείνει ο Πλάτωνας είναι δυνατό να οδηγήσει στην ευτυχία τους ανθρώπους. Θα θέλαμε στο σημείο αυτό να ορίσουμε την ευτυχία με  την αρχαία ελληνική έννοια της ευδαιμονίας η οποία αναφέρεται στην επιδίωξη του αγαθού και κατακτάται στη διάρκεια του χρόνου συνδεόμενη με το σκοπό και τις επιδιώξεις της ζωής.[21]  Η ευτυχία που είναι δυνατό να υπάρξει στην πλατωνική πολιτεία είναι συγκεκριμένη εξαιτίας των μετρημένων απολαύσεων, πνευματική εξαιτίας της γνώσης και της φιλοσοφίας και ενεργή εξαιτίας της συμμετοχής στην πολιτική και κοινωνική ζωή. Η ηθική ζωή και η  ηθική κρίση, που ορίζεται ως γνώση του καλού και του κακού και οδηγεί στη φρόνηση, αναφέρεται όχι μόνο στο στοχασμό αλλά και στην ηθική πράξη. Η πράξη αυτή που συνδέεται με τους ευρύτερους σκοπούς της ζωής προσφέρει περισσότερες ικανοποιήσεις καθώς αναφέρεται στο αληθινό  μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης και σε μια ζωή με ουσιαστικότερο περιεχόμενο. Επιπλέον, η σύνδεση της σκέψης και της πράξης με το Αγαθό και τη θεμελίωση της πόλης στο θέλημα και την οδηγία των θεών,  καθώς και τη σύνδεση της με τις καθολικές ηθικές  αρχές,  οδηγεί στον εμπλουτισμό  της ύπαρξης και σε μια ζωή προσανατολισμένη σε σκοπούς,  που παρέχοντας νόημα και υψηλό περιεχόμενο,  δημιουργούν  συναισθήματα χαράς , ειρήνης, ευχαρίστησης και πληρότητας. Ταυτόχρονα, η ύπαρξη αυτή,  είναι ελεύθερη να επιτύχει τους σκοπούς και να πραγματοποιήσει τις επιθυμίες της,   σύμφωνα με τις φυσικές της κλίσεις κατακτώντας ένα περιεχόμενο ζωής πλουσιότερο και σημαντικότερο. Η ελεύθερη αυτή ύπαρξη καθώς συναντά τις συλλογικές παραδοχές της δικαιοσύνης,  που όπως είδαμε προκύπτουν από την συνύπαρξη των ανθρώπων , γίνεται ελεύθερη και χαρούμενη μέσα στην κοινότητα.




Επίλογος
Στην εργασία αυτή μελετήσαμε αποσπάσματα από το έργο του Πλάτων Η Πολιτεία  και εξετάσαμε το ζήτημα της δικαιοσύνης σε κοινωνικό και ατομικό επίπεδο. Αναφερθήκαμε στις μεθοδολογικές επιλογές του φιλοσόφου για την αναζήτηση της αλήθειας και εξετάσαμε το ζήτημα σε αναλογία της πόλης προς το άτομο. Επισημάναμε,  τα χαρακτηριστικά της πλατωνικής πολιτείας και αναδείξαμε την διαφορά ανάμεσα στην φυσική πόλη και την πόλη που θεμελιώνεται στις θρησκευτικές παραδοχές. Μελετήσαμε τις κοινωνικές τάξεις και τις λειτουργίες που επιτελούν στην πόλη και επισημάναμε τη σημασία της παιδείας όχι μόνο για την τάξη των φυλάκων αλλά για ολόκληρη τη λειτουργία της πόλης. Στη συνέχεια, αναφερθήκαμε στην ανθρωπολογία του Πλάτωνα, επισημαίνοντας τα μέρη της ανθρώπινης ψυχής και τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος διαμορφώνει την κοινωνία ως φορέας αξιών και υπαρξιακών στάσεων.  Τέλος, υποστηρίξαμε ότι η ταυτότητα των ανθρώπων διαμορφώνεται εντός της πόλης και των συλλογικοτήτων και ότι η ευτυχία είναι δυνατή στην πλατωνική πολιτεία , αφού η ελευθερία, η ηθική ζωή, η ενατένιση του Αγαθού μεταφέρονται στην κοινότητα η οποία μέσω της δικαιοσύνης, και της φρόνησης παρέχει την δυνατότητα στα μέλη της να κατακτήσουν την ευδαιμονία.






















Βιβλιογραφία
Bormann, K.: Πλάτων, μτφρ: Καλογεράκος Γ. Ιωάννης, Αθήνα: Καρδαμίτσα, 2006.
 Δήμας,Π., στο Βιρβιδάκης Σ./ Ιεροδιακόνου Κ. (επιμ.), Ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη: από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, τ. Α΄: Η ελληνική φιλοσοφία από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, 2000.
Πλάτων, Πολιτεία, Εισαγωγή – μετάφραση – ερμηνευτικά σημειώματα: Ν.Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Πόλις 2002



[1] Πλάτων, Πολιτεία, Εισαγωγή – μετάφραση – ερμηνευτικά σημειώματα: Ν.Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα: Πόλις 2002, στ. 369b -369c σ. 133
[2] Ο ίδιος, 2002, σ. 136-137
[3] Ο ίδιος, 2002, σ. 141
[4] Bormann, K.: Πλάτων, μτφρ: Καλογεράκος Γ. Ιωάννης, Αθήνα: Καρδαμίτσα, 2006 σ. 203
[5] Ο ίδιος, 2006, σ. 203
[6] Ο ίδιος, 2006, 203
[7] Πλάτων, 2002, ο.π., σ. 281
[8]  Π. Δήμας στο Βιρβιδάκης Σ./ Ιεροδιακόνου Κ. (επιμ.), Ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη: από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, τ. Α΄: Η ελληνική φιλοσοφία από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, 2000, σ.153

[9] Ο ίδιος, 2000, σ. 154
[10] Πλάτων, 2002, ο.π., στ. 433 b σ. 297,
[11] Ο ίδιος, 2002, σ. 303
[12] Ο ίδιος, 2002, σ. 149

[13] Ο ίδιος, 2002, σ. 287-289
[14] Π. Δήμας, 2000, ο.π., σ. 154
[15] Ο ίδιος, 2000, σ. 151
[16]  Πλάτων 2002, ο.π.,,σ.317
[17] Π. Δήμας, 2000, ο.π., σ. 151

[18] K, Bormann,2006, ο.π., σ.217
[19] Π. Δήμας, 2000, ο.π., σ. 153-154

[20] Ο ίδιος,σ.154
[21] Ο ίδιος,σ.126

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου